Een nieuw logo voor Olympique Marseille: het zit hem in de M

Kritiek bij rebranding van voetbalclubs is de gewoonste zaak van de wereld. Fans zijn dol op hun club en de symbolen die daarbij horen – en wee je gebeente als je daaraan komt. Een logo is voor supporters niet simpelweg een logo.

Het is een emotioneel symbool dat staat voor geschiedenis, identiteit en herinneringen. Veranderingen voelen daarom al snel als een aantasting van de ziel van de club.

Ajax keerde in 2024 terug naar het klassieke logo

In de afgelopen jaren zagen we vergelijkbare discussies bij Juventus FC, AC Milan en Inter Milan. In al die gevallen was er kritiek. Bij Juventus leidde het nieuwe logo in 2017 tot een stortvloed aan spot en memes; bij AC Milan en Inter Milan was de onvrede minder uitgesproken, maar ook daar duurde het jaren voordat de nieuwe identiteit echt werd geaccepteerd.

Het meest interessante voorbeeld blijft dat van Ajax. In 1991 introduceerde de club een nieuw, sterk vereenvoudigd logo. Dat ontwerp werd jarenlang gebruikt, maar de kritiek verstomde nooit volledig. Sterker nog, supporters gingen geregeld de straat op om te demonstreren tegen het ‘nieuwe’ logo en vóór het oude. Voor veel supporters bleef het klassieke embleem uit 1928 de echte identiteit van de club. Uiteindelijk keerde Ajax in 2024 terug naar dat klassieke logo, dat vanaf het seizoen 2025–2026 opnieuw officieel werd ingevoerd.

Communicatie en media anno nu stellen andere eisen aan een visuele merkidentiteit

Toch is het niet zo vreemd om de visuele merkidentiteit af en toe op te frissen. Het logo van Marseille was 22 jaar oud – en 22 jaar geleden zag de wereld er totaal anders uit. Internet was vooral desktopgebaseerd, social media zoals Facebook, Twitter en Instagram bestonden nog nauwelijks of helemaal niet, en de smartphone moest nog worden uitgevonden: de iPhone kwam pas in 2007. Kortom, communicatie en media zien er anno nu totaal anders uit en stellen andere eisen aan een visuele merkidentiteit.

Voetbalclubs zijn tegenwoordig internationale merken

Tegelijkertijd zijn voetbalclubs zelf sterk veranderd. Waar clubs vroeger vooral nationale of regionale organisaties waren, opereren de grote clubs vandaag als internationale merken. Ze investeren actief in nieuwe doelgroepen – met name in Azië en de Verenigde Staten – waar ze groeikansen zien in fans, sponsoring en mediarechten. Merchandising, lifestyle-producten en digitale content spelen daarbij een steeds grotere rol.

Een visuele identiteit moet tegenwoordig niet alleen werken in het stadion, maar ook op social media, in apps, op kleding en in internationale marketingcampagnes. Dat vergroot de strategische rol van design aanzienlijk.

Organisaties moeten de tijd krijgen om een nieuwe visuele identiteit te laten groeien

Marseille ontwikkelde – naar verluidt met een intern team – een nieuw logo en een nieuwe visuele identiteit die minimalistischer is en beter werkt op digitale platformen, in social media en voor merchandising. Met de nieuwe stijl moet de club de komende 15 à 20 jaar vooruit kunnen.

De hele stijl oogt sterk, professioneel en compleet doorontwikkeld. De typografie is onderscheidend en past goed bij de vorm van het bestaande logo. Ik vind ook dat je organisaties de tijd moet geven om een stijl te laten groeien – wat mij betreft dus geen kritiek op die exercitie. Je bepaalt als club een strategische koers, voert die uit, en daar hoort een nieuwe visuele identiteit bij. Commentaar is er altijd – dat voorkom je niet. Iedereen heeft een mening, menigeen weet het beter, en dat is wat het is.

Kritiek van fans: logo té minimalistisch, te corporate, te vlak

En toch is er iets wat blijft hangen. Iets wat de fans voelen, maar misschien niet precies kunnen benoemen. Het zit hem in de M. De kritiek van fans is dat het logo té minimalistisch is, te corporate, te vlak. En eigenlijk begrijp ik die kritiek wel. Volkswagen wreef al snel zout in de wond door op X een post te plaatsen waarin ze het logo vergeleken met dat van Volkswagen – maar dan ondersteboven. Als je naar de historische logo’s van de club kijkt, terug tot 1972, dan is de M het kenmerkende element. Die M is een kalligrafisch monogram met spitse, expressieve schreefvormen: een elegante, bijna art-nouveau-achtige dynamiek die het logo historisch, karaktervol en uniek maakt – meer symbool dan letter.

Links het oude logo en rechts het nieuwe

En ik kan me voorstellen dat dat een uitdaging met zich meebrengt. Dit type lettervormen is misschien wat lastiger te verwerken in een modern digitaal identiteitssysteem, maar ze zijn wél karaktervoller, emotioneel sterker en simpelweg unieker. Had je niet meer moeite moeten doen om dat karakter – en daarmee een sterkere verwijzing naar het verleden – in het nieuwe logo te brengen?

Een Marseille-fan vond van wel en tekende een nieuw concept: dicht bij de vorm van het nieuwe logo, maar met behoud van de karakteristieke vormen van de oude letter. De M is weer herkenbaar als M, de expressieve schreef is terug, en door structuur toe te voegen aan de vlakke grafische vorm krijgt het beeldmerk iets ambachtelijkers. Wat mij betreft geen compromis, maar gewoon een sterker ontwerp. Minder corporate, een sterkere referentie naar het vorige logo en in zijn geheel een eigener beeld. Marseille-supporters lijken dat te beamen: het concept kreeg op social media veel bijval.

Concept-logo van een fan

Had de club dit ontwerp meteen gepresenteerd, dan was de kritiek ongetwijfeld ook niet uitgebleven – maar dat zullen we nooit weten. Ik ben benieuwd wat Marseille nu gaat doen. Het aanpassen van een logo ná de officiële lancering is ongetwijfeld een brug te ver – kostbaar, complex, en afhankelijk van hoe ver de implementatie al gevorderd is misschien zelfs ondoenlijk. En toch, een club die zich, na alles wat er al in is gestoken, tóch laat inspireren door een sterker alternatief – dat is geen zwakte. Dat is lef.