Hoe beïnvloeden sociale media het mentaal welzijn? 

De impact van social media op jongeren: leeftijdsgebonden gevoeligheden onder de loep

10 november 2023, 07:00 2039 x gelezen

Jongeren ervaren een groeiende druk op hun mentaal welzijn en de grootste boosdoener lijkt het eindeloos scrollen, liken, commenten en appen op sociale media te zijn. Toch ontbreekt sluitend wetenschappelijk bewijs dat sociale media een negatieve impact hebben op het mentaal welzijn van jongeren. Daarom verschuift wetenschappelijk onderzoek steeds meer naar de vraag: hoe beïnvloeden sociale media het mentaal welzijn?

Deze posting verscheen eerder op SWOCC.nl en is geschreven door Ellen Groenestein, hoofddocent bij de opleiding Communicatie en het lectoraat Communication in the Networked Society van de Hogeschool Rotterdam.

Een van de antwoorden lijkt te liggen in het onderzoeken van de relatie tussen sociale media en mentaal welzijn vanuit een ontwikkelingsperspectief. Hierbij wordt de ontwikkelfase van adolescentie (10 tot 24 jaar) beschouwd als een cruciale periode waarin zich zowel biologische als cognitieve en sociale veranderingen voordoen. Maar zijn jongeren daadwerkelijk gevoeliger voor de invloed van sociale media dan andere leeftijdsgroepen? En zo ja, zijn ze gedurende deze gehele ontwikkelfase gevoelig, of zijn er verschillen per periode? Zijn er ook merkbare verschillen tussen jongens en meisjes? In deze blog lees je er meer over.

Waar gaat deze blog over?

  • De invloed van de ontwikkelfase van adolescentie op het gebruik van sociale media.  
  • De relatie tussen leeftijd, geslachtsverschillen en de gevoeligheid voor sociale media. 
  • De rol van marketeers en communicatieprofessionals bij het creëren van een positieve online omgeving. 

Het onderzoek

In de ontwikkelfase van adolescentie zijn jongeren gevoelig voor sociale ontwikkeling, zelfperceptie en sociale interactie (biologische ontwikkelingen). Tegelijkertijd vinden er in die periode veel cognitieve ontwikkelingen plaats, met name op het gebied van emotionele regulatie en planning. Deze veranderingen gaan vaak gepaard met grote sociale veranderingen en levensgebeurtenissen, zoals de overstap van de middelbare school naar vervolgonderwijs. Al deze veranderingen vergroten de invloed van de sociale omgeving en zorgen ervoor dat jongeren zich meer bewust worden van hoe ze worden waargenomen door leeftijdsgenoten en anderen. Onderzoekers denken daarom dat jongeren gevoeliger zijn voor de invloed van sociale media dan andere leeftijdsgroepen. Om te onderzoeken hoe dit precies werkt en of er mogelijke leeftijd- en geslachtverschillen zijn, is zeven jaar lang onderzoek uitgevoerd onder meer dan 70.000 deelnemers in de leeftijd van 10 tot 80 jaar. 

Resultaten

De resultaten van het onderzoek laten zien dat de relatie tussen sociale media en de levenstevredenheid van mensen aanzienlijk varieert per leeftijdsgroep. Hoewel deze relatie tot op zekere hoogte gedurende het hele leven fluctueert, bijvoorbeeld negatiever bij mannen van 26-29 jaar dan bij mannen van 22-25 jaar, wordt de adolescentie inderdaad gekenmerkt door een sterk negatieve invloed van sociale media op het mentale welzijn. Opvallend is dat deze relatie niet constant is gedurende de hele adolescentieperiode. Er zijn specifieke fasen waarin jongeren gevoeliger zijn voor de effecten van sociale media. Dit verschil is niet alleen afhankelijk van leeftijd maar ook van geslacht.  

Leeftijdsverschillen

Jongadolescenten (10-15 jaar) vertonen een lineaire relatie tussen het gebruik van sociale media en hun welzijn, wat betekent dat hoe meer ze sociale media gebruiken, hoe minder tevreden ze zijn met hun leven. Oudere adolescenten (16-21 jaar) vertonen daarentegen een ‘omgekeerde U-vormige curve’ (ook wel bekend als de ‘Goldilocks-hypothese’), wat impliceert dat degenen die aangeven zeer weinig of juist zeer veel sociale media te gebruiken, een lagere levenstevredenheid rapporteren dan degenen die gemiddeld gebruik maken van sociale media.  

Geslachtsverschillen

De resultaten tonen opvallende verschillen aan tussen jongens en meisjes. Meisjes zijn vooral gevoelig voor de impact van sociale media tussen de leeftijd van 11 en 13 jaar. Naarmate ze meer tijd op sociale media doorbrengen, neemt hun levenstevredenheid af. Bij jongens is deze gevoeligheid pas zichtbaar op de leeftijd van 19 jaar. 

Kortom

Deze samenhang tussen de stadia van hersenontwikkeling en het gebruik van sociale media is cruciaal om te begrijpen hoe jongeren reageren op sociale media. Deze inzichten benadrukken dat marketeers en communicatieprofessionals rekening moeten houden met deze specifieke leeftijdsgebonden gevoeligheden om verantwoorde communicatie te waarborgen. Door te begrijpen wanneer sociale media de meest negatieve impact hebben op het welzijn van jongeren, kun je gerichter en ethischer communiceren en werken aan een positieve online omgeving voor jongeren. 

Dit artikel is gebaseerd op onderstaande publicatie:

Orben, A., Przybylski, A. K., Blakemore, S. J., & Kievit, R. A. (2022). Windows of developmental sensitivity to social media. Nature Communications, 13(1), 1649. Je vindt het artikel hier

Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Commerciële Communicatie (SWOCC) doet fundamenteel wetenschappelijk onderzoek op het gebied van merken en communicatie. Deze kennis maakt SWOCC toegankelijk voor de praktijk, bijvoorbeeld door het uitbrengen van publicaties, het organiseren van lezingen en het schrijven van blogposts: via dit account zullen onderzoekers, docenten en andere schrijvers hun kennis over marketing delen. De stichting is in 1995 opgericht op initiatief van Giep Franzen en is gelieerd aan de afdeling Communicatiewetenschap van de Universiteit van Amsterdam. Meer SWOCC? Ga naar swocc.nl of volg ons via @SWOCC_NL

Categorie

Marketingfacts. Elke dag vers. Mis niks!