Die aanbestedingen? Die hebben we aan onszelf te danken.

Pitchen is de norm, niet de uitzondering

De overheid staat daarin niet alleen. Opdrachtgevers vinden pitchen de normaalste zaak van de wereld. In de meest recente editie van het What Clients Think-onderzoek zegt 97% van de ondervraagden dat een pitch de beste methode is voor belangrijke projecten. Projecten met een groter budget, die strategischer zijn en bepalend voor de toekomstige koers van een merk. Bij zulke projecten vinden opdrachtgevers het onprofessioneel en onverstandig om niet te pitchen. In de twaalf jaar dat het onderzoek bestaat, is dat percentage nooit onder de 96% gezakt.

Strategie of uitvoering, het idee blijft hetzelfde

Dat is opvallend. Bedrijven pitchen vooral het strategische werk. De overheid pitcht zelfs het uitvoerende. Maar beide gaan uit van hetzelfde idee: dat je de waarde van ontwerp kunt beoordelen aan een eindresultaat.

Hebben we dat aan onszelf te danken?

Je kunt het organisaties, en dus ook overheidsorganisaties, kwalijk nemen dat ze hun pitches en aanbestedingen zo inrichten. Maar misschien weten ze gewoon niet beter. En misschien hebben we dat wel vooral aan onszelf te danken. Nee, laten we het stelliger maken: dat hebben we aan onszelf te danken.

Het brede spectrum van ontwerp

Afgelopen week mocht ik in het kader van een minicompetitie een toelichting geven op ons ingediende voorstel. Daar valt veel over te zeggen. Maar door dat gesprek realiseerde ik me opnieuw hoe breed het ontwerpspectrum is. Aan de ene kant vind je uitvoering: vormgeving binnen gestelde kaders. Aan de andere kant vind je wat ik strategisch ontwerp noem: ontwerp in dienst van een organisatie, vanuit de vraag welke rol design kan spelen bij het realiseren van haar doelen. Voor veel opdrachtgevers speelt ontwerp zich af aan die eerste kant. Of zoals een klant het laatst noemde: ‘een likje verf’.

We laten vooral het eindresultaat zien

Kun je dat die klant kwalijk nemen? Opdrachtgevers leren over ontwerp van wat ontwerpers laten zien. En wat laten wij zien? Vooral het eindresultaat. Aan klanten, maar liever nog aan elkaar.

Showcases in plaats van verhalen over het vak

Kijk maar naar de designcongressen. Meestal zijn het pompeuze showcases waar ontwerpers laten zien hoe goed ze kunnen ontwerpen. Er zijn uitzonderingen. Twee weken geleden was ik in Boedapest voor POV Budapest, een tweedaags designcongres georganiseerd door ontwerpbureaus. Misschien wel het beste designcongres van Europa. Kleinschalig, inhoudelijk en relevant. Geen showcases, maar verhalen over het vak. Ook in Nederland hebben we zo’n congres: de Information Design Conference, eind oktober weer in Hilversum. Maar het blijven uitzonderingen.