Instagram heeft zijn visuele identiteit aangepast en het interesseert 3 miljard gebruikers geen zier

Instagram heeft niet alleen het woordmerk aangepakt, maar ook het lettertype Instagram Sans vernieuwd, Instagram Pen en Instagram Mono toegevoegd, motion en lay-outs veranderd en het bekende gradient veel selectiever toepasbaar gemaakt.

Mensen houden niet van verandering

It’s Nice That behandelt het onderwerp serieus en ziet een duidelijke gedachte achter de verandering: Instagram hoeft niet meer uit te leggen wat het is, maar moet ruimte bieden aan de enorme verscheidenheid aan expressie op het platform. De nieuwe identiteit is daarom minder gepolijst en meer gebaseerd op het maakproces: contact sheets, annotaties, viewfinders, handschrift en imperfectie. Instagram omschrijft het zelf als een soort ‘well-designed sketchbook’: voldoende structuur om herkenbaar te blijven, maar los genoeg voor verschillende stemmen.

Op mijn tijdlijn komt het ook voorbij. Ik zie veel commentaren over de esthetiek. Dat is niet nieuw, want dat zie je elke keer op het moment dat een groot merk een aanpassing doet. Ik schreef het al eerder: mensen houden niet per se van verandering, en ontwerpers al helemaal niet, tenzij ze zelf aan die verandering hebben meegewerkt. En dat lijkt me in deze casus het belangrijkste punt.

Niet alle merken over één kam scheren

Er zijn 3 miljard Instagram-gebruikers, en het maakt al die gebruikers (minus de grafisch ontwerpers) niet uit. Nu al niet, en over een paar weken kent niemand het nog anders: wat nu nieuw is, is dan het nieuwe normaal.

Het is hardnekkig, dat constante reageren op merkkeuzes vanuit een persoonlijk esthetisch perspectief. Om nog een stapje verder te gaan: vaak slaat de kritiek dan ook nergens op. Hoe relevant is de feitelijke leesbaarheid van een woordmerk als Instagram waar de r op een z lijkt? 3 miljard mensen kennen het en er is 0% kans dat mensen het woord verkeerd lezen. En ook al is dat in het begin wél het geval, dan nog went het snel en heeft het geen consequenties. Iets vergelijkbaars zie je steeds weer oppoppen rondom Kia, ook dat zou onleesbaar zijn. Elon Musk veranderde Twitter in X, Odido kwam in de plaats van Tele2 en T-Mobile. Nou en? Er is in geen van die gevallen een aantoonbaar verband tussen die esthetische kritiek en het merk, het product of de verkoopcijfers.

Er is in geen van die gevallen een aantoonbaar verband tussen die esthetische kritiek en het merk, het product of de verkoopcijfers

Je kunt niet alle merken over een kam scheren en langs dezelfde meetlat leggen. Soms maakt iets wél uit, en soms ook niet. Wees daar kritisch op, anders ondergraaf je je eigen geloofwaardigheid. Maak een echte analyse, verdiep je in de echte beweegredenen en geef merken de tijd.

Deze reflex staat creativiteit in de weg

Daar komt nog iets bij, en dat is minstens zo belangrijk: deze reflex staat creativiteit in de weg. Het wordt hoog tijd dat merken hun kop boven het maaiveld durven uit te steken. Dat ze expressiever en explicieter worden, eigener en herkenbaarder, dat ze laten zien wat ze waard zijn. Als je die durf gaat pareren met halve argumenten over leesbaarheid en persoonlijke opvattingen over wat goed is en wat niet, dan help je die merken niet verder. En de ontwerpers achter die merken ook niet.

Airbnb overleefde de storm van kritiek en overwon

Neem Airbnb. Toen het bedrijf in 2014 zijn Bélo-symbool lanceerde – een hart, een pin en de letter A in één vorm – barstte het internet los in spot: vergelijkingen met een ander bedrijfslogo, grappen over wat de vorm nog meer zou kunnen voorstellen, een meme-storm die weken aanhield. Als Airbnb zich daar iets van had aangetrokken, had die hele merkidentiteit niet bestaan. In plaats daarvan publiceerde het bedrijf een uitleg over de totstandkoming, hield vast aan het symbool en twaalf jaar later is de Bélo nog altijd het merkteken van een van de meest herkenbare merken ter wereld.

2 manieren om te beoordelen: persoonlijk en professioneel

Er zijn twee manieren om de verandering van een visuele merkidentiteit te beoordelen: persoonlijk en professioneel. En vervolgens kun je er vanuit een esthetisch perspectief en van een bedrijfskundig perspectief naar kijken. Ik zou het goed vinden als ontwerpcriticasters, vaak ontwerpers zelf, die kant op zouden bewegen: naar dat kwadrant van professioneel en bedrijfsmatig. Persoonlijk en op esthetiek is ook hartstikke leuk op z’n tijd, maar zolang we alleen dat blijven doen of als dat de overhand houdt, houden we ons eigen vakgebied klein, veel te klein. En dan is het maar goed ook dat die serieuze opdrachtgevers ons niet bellen. Ik zou ons dan ook niet vertrouwen met serieuze bedrijfsvraagstukken.

Verschillende manieren om visuele identiteiten te beoordelen.

Of de r nu op een z lijkt of niet – dat is een esthetische vraag. De bedrijfskundige vraag is een andere, en die stellen we te weinig. In dit geval schat ik in dat de bedrijfskundige consequenties nihil zijn.

Case closed.

Headerfoto: LUM3N | Unsplash