De Cirkel, angstaanjagend realistisch: ons eigen 1984

Facebook en Google kunnen Dave Eggers' fictie werkelijkheid laten worden

De Cirkel, angstaanjagend realistisch: ons eigen 1984

"Mae Holland kan haar geluk niet op als ze wordt aangenomen bij de Cirkel, het machtigste internetbedrijf ter wereld. De persoonlijke e-mails van de gebruikers, hun sociale media, betalingsverkeer en aankopen zijn met elkaar verbonden door een universeel besturingsprogramma. Het resultaat: iedereen heeft slechts één online identiteit. Een nieuw tijdperk van openheid en gemeenschapszin is aangebroken.” - Lebowski Publishers

De roman De Cirkel van Dave Eggers is een verhaal over een Amerikaanse jonge vrouw die in dienst komt van een bedrijf (De Cirkel) dat op een kruising van Google en Facebook lijkt. Ik kende het boek van enkele quotes van Bekende Lezers en flarden uit recensies: "Verontrustend!", "Angstaanjagend" en “Na het lezen, stop je direct met Facebook”. Ik kan vast verklappen dat ik nog steeds op de diverse sociale platfomen te vinden ben, maar enigszins verontrustend is het verhaal wel te noemen. Met name in het licht van de huidige privacy-discussie en de vanzelfsprekendheid waarmee we onze gedachten en wederwaardigheden online delen.  

Het verhaal speelt zich vrijwel volledig af op de enorme campus van het hightech-bedrijf met voornamelijk jonge medewerkers. De gelijkenis met Facebook en Google ligt in het gegeven dat er eindeloos op los wordt getingd, -plust, -smiled, en er zijn vele groups en communities voor allerlei interesses en hobbies. Daarbij komt dat het zogenoemde besturingsprogramma ook al je foto’s analyseert en zodoende jou indeelt in sommige van die groepen. Hoofdpersoon Mae Holland wordt op die manier uitgenodigd bij een borrel van Portugal-liefhebbers, omdat er toevallig een foto uit Portugal op haar laptop staat. Als ze niet komt opdagen op de borrel krijgt ze direct een reprimande van haar leidinggevenden, wegens asociaal gedrag.

De ciminele aard van privacy

Dit voorval klinkt onschuldig, maar al snel wordt duidelijk dat je niet geacht wordt dingen ‘voor je te houden’. Volledige transparantie is in dit tijdperk een vereiste. Als jij kennis en ervaringen voor jezelf houdt, onthoudt je daamee anderen misschien wel van essentiële kennis en informatie. Kennis en informatie, waarmee een ander zichzelf kan ontplooien of misschien zelfs onheil kan voorkomen. Uit meer en meer situaties blijkt dat de gemeenschap op de campus - en alle Cirkel-volgelingen in de wereld - deze gedachte en masse  onderschrijft. De criminele aard van privacy wordt met de bladzijde sterker benadrukt. 

De Cirkel is zo oppermachtig en technologisch vooruitstrevend, dat deze gewenste globale transparantie op meer en meer manieren wordt veiligggesteld. Zo kunnen bijvoorbeeld minuscule camera’s tegen spotprijzen worden geproduceerd, waarmee elke uithoek van de wereld continu via een live videostream is te volgen en alle Amerikaanse politici binnen afzienbare tijd met een camera om hun nek lopen: wie niet transparant is als politicus, zal wel corrupt zijn. En door camera’s op elke hoek van de straat kijkt een crimineel wel beter uit voor hij op dievenpad gaat. "Een transparante wereld is een veilige wereld." Degene die eraan wil ontkomen, is gedoemd tot de marge. Geen camera’s in je huis als MS-patiënt? Dan geen ziektekostenverzekering. 

Transparantie is een vereiste

Het angstaanjagende aan deze roman is niet dat de beschreven technologie allang beschikbaar is. We zitten bijvoorbeeld in Google al allemaal in onze eigen identity bubble: onze zoekhistorie en Google+-kennissenkring bepalen de resultaten die Google Search ons voorschotelt. Ik log zelf vaak bewust uit, om ‘ongekleurde’ resultaten te zien in Google. Het is normaal geworden om je wel en wee online te delen. En als je geen behoefte hebt om je privéleven op straat te gooien, doet iemand anders het wel en als je pech hebt, wordt je ook nog getagd. Zelfs een blogpost van Slideshare lees je na De Crikel ineens heel anders, als die begint met deze tekst: "We live in a world that demands and desires transparency, sharing and collaboration. We must all be social. This same rule now applies to your presentations.”

Facebook en Google volgen je op de voet

Ja, we zijn ons redelijk bewust van de openheid die we tentoonspreiden bij het gebruik van sociale media. Maar wat verontrustender is, is het feit dat de volgende stap door de internationale marktleiders ook al wordt gezet. Facebook heeft onlangs voor 120 miljoen dollar Onavo gekocht. Onavo biedt technologie die al je mobiele dataverkeer via een VPN-server dirigeert, die er vervolgens met compressietechnologie voor zorgt dat je minder data verbruikt en dus je rekening lager wordt. Top! Facebook heeft er vast alleen maar goede bedoelingen mee, maar tegelijkertijd kunnen ze wel in één keer van miljoenen gebruikes van Onavo exact in kaart brengen waar ze zijn en wat ze doen via hun mobiele internetverbinding.

Google heeft zojuist Nest gekocht voor 3,2 miljard dollar en komt daarmee letterlijk je huis binnen. Nest ontwikkelt namelijk ‘connected’ thermostaten en rookmelders. Natuurlijk heeft ook Google het beste met je voor, maar ze weten nu ook wanneer je thuis bent, in welke ruimte je je bevindt, wat je levenspatroon is en hoe ze daar handig op kunnen inspelen. 

Disconnected is geen optie

Ik weet het: het klinkt paranoïde. En dan heb ik nog niet eens gesuggereerd dat er in die Nest-thermostaten en -rookmelders misschien al mini-camera’s en microfoons zijn ingebouwd. Nee, zo’n vaart zal het niet lopen. Maar na het lezen van De Cirkel, een briljante pageturner van Dave Eggers, ben je toch bang dat - ook al verstop je je in een disconnected hutje op de hei - je uiteindelijk door de koppeling van systemen en de alomtegenwoordigheid van camera's en drones zal worden opgejaagd door soldiers of transparancy, als ware je een zware crimineel. 


Delen

0
0


Er zijn 19 reacties op dit artikel

  • De mensheid heeft in het grootste deel van de geschiedenis nooit privacy gekend Martijn. Ik denk zelf dat het allemaal wel mee zal vallen. Maar misschien ben ik naïef.

    geplaatst op
  • Wat ik het meest brilliante vind aan Eggers is het gebruik van de corporate speak en logica.

    Herinnert mij aan de betogen in sommige organisaties.

    Tja, en wat de technologie betreft, wij mensen bepalen (nog steeds) de inzet van onze hulpmiddelen.

    geplaatst op
  • @Edwin Is dat zo? Ik denk dat je je een paar decennia geleden makkelijker kon ontrekken aan informatiesystemen dan nu, bijvoorbeeld door alles contant te betalen en niet naar het buitenland te gaan. Bovendien had je geen telefoon in je zak die al je bewegingen registreert.

    geplaatst op
  • @Fred Natuurlijk bepalen wij mensen de inzet van technologie. Het gaat er dus om *welke* mensen het zijn, die aan de knoppen zitten :)

    geplaatst op
  • Als je dit alles koppelt met een AIntelligentie die slimmer is dan de mens, zou die onszelf best een kunnen gaan beschermen tegen dom menselijk gedrag. zie 'a space odyssey.

    geplaatst op
  • @Martijn ik las laatst een artikel over het feit dat tot een paar honderd jaar terug mensen altijd in redelijk open gemeenschappen leefden. Dus dan moet dat nu weer lukken :-)

    geplaatst op
  • nieuwsgierig geworden, boek meteen besteld...

    geplaatst op
  • @Felix kan dat? Kunnen wij AI slimmer maken dan de mens?

    geplaatst op
  • @Edwin is goed mogelijk. Maar toen was dat een eigen keus van de mensen. Als je niet in die open gemeenschap wilde leven, dan werd je kluizenaar. De essentie van dit boek, is dat die mogelijkheid je feitelijk wordt ontnomen en dat bijna iedereen dat normaal vindt.

    geplaatst op
  • Martijn, dat lijkt me niet zo lastig. Computerkracht kan al sneller rekenen, onze aansturing van deze kracht staat alleen nog in de kinderschoenen, omdat zelfs onze slimsten maar tot een bepaald niveau kunnen denken en programmeren denk ik.

    geplaatst op
  • @martijn, stap 1: Google x maakt een AI die zonder te weten wat een kat is kan leren wat een kat is op basis van youtube video's.

    http://www.nutech.nl/gadgets/3553157/5-meest-bizarre-projecten-van-google-x.html

    De film 'HER' is echt een aanrader, over een vent die zwaar verliefd wordt op zijn OS. http://www.imdb.com/title/tt1798709/?ref_=nv_sr_1

    geplaatst op
  • Buitengewoon boeiend onderwerp dit, met een oneindige discussie.

    Ik zelf werk voor een organisatie die groot is geworden op basis van OPEN source software; Transparantie van de broncode.

    Niet verrassend uiteraard, veel van mijn collega's maken gretig gebruik van deze openheid, terwijl ook een groot deel zich persoonlijk volledig onder de 'radar' probeert te houden vanwege dilemma's zoals hierboven beschreven.

    Anderzijds is er een grote community binnen de Linux wereld die juist wél 'open staat' in het gebruik van diverse Google producten. Ik vind dat een bijzonder interessant gegeven. Dit heeft deels te maken met de weerstand richting Microsoft en Apple (closed source), want vrijwel alle Google producten zijn zijn gebaseerd op basis van open technologieën. Google is immers groot geworden door open source software (https://developers.google.com/open-source/). Zonder dat had het niet eens bestaan. En zolang het open en transparant is, kunnen (Linux mannen) we de controle behouden. Die controle geldt dus niet voor iedereen. En daar zit weerstand bij veel mensen. Maar de helft van de lezers leest wel dit artikel weer van zijn Android toestel; een Google besturings systeem dat obv de Linux kernel is ontwikkeld.

    Google weet alles maar Google geeft ook veel informatie terug. En daar maken we met zijn allen weer gretig gebruik van. En zo is de Cirkel rond. Dat is het model bij open source software en ook weer de gedachte achter content marketing; delen van kennis. Vrij beschikbaar in combinatie met de (5) vrijheden van open source software; vrijheid om (het) te gebruiken, vrijheid om het niet te gebruiken.

    Het is moeilijk om deze (Google) werkelijkheid te begrijpen. Het is goed om er over na te denken. Bewust worden van wat je wel en niet met de wereld wilt delen, maar ook bewust zijn van wat je ervoor terug krijgt. Een nieuwe werkelijkheid en maatschappij wellicht, gebaseerd op eerlijk delen, geven en nemen.

    Zoals ik al zei, een buitengewoon interessant onderwerp dit.

    En voor wie écht vreest voor zijn vrijheid, die kan altijd nog gebruik maken van Paranoid; een alternatief op Android dat géén informatie deelt:
    http://forum.xda-developers.com/paranoid-android

    geplaatst op
  • Ik dus.

    geplaatst op
  • @Felix: interessant inderdaad dat Google X AI experiment. Maar of de computer daarmee 'slimmer is dan de mens' is de vraag. Hooguit even slim..

    geplaatst op
  • @Jeroen Precies dat Open Source ideaal is het uitgangspunt in dit verhaal. Je geeft wat, maar je krijgt er ook wat voor terug en andersom. De pointe in dit verhaal is dat dat zo ver wordt doorgevoerd, dat als je niet deelt, dus niks geeft dan ben je een outcast, bijna crimineel, omdat je niet meebouwt aan de gezamenlijke kennis.

    En dat je dus op een zeker moment ook geen ziektekostenverzekering meer krijgt, als je je niet 24/7 laat monitoren.

    Dat hele idee dat er een moment komt dat echt alles op straat ligt/moet liggen maakt deze roman zo boeiend. Ook al zijn er in 'het echte leven' natuurlijk genoeg escapes.

    geplaatst op
  • Ik vind dat je dit boek totaal niet kunt vergelijken met Orwell's 1984, maar veel meer met Huxley's "A Brave New World".

    geplaatst op
  • @Martijn, fictie of geen fictie, het is geen onrealistisch scenario en derhalve dus een boeiend fenomeen om over te praten, schrijven, verfilmen etc.

    Ik heb er zelf toch ook over nagedacht en ben tot de volgende conclusie gekomen;

    Ik denk dat het niet gaat gebeuren. Dat de macht van een bedrijf als Google zover doorschiet zoals in dat boek wordt geschetst. Het zal vast een eind kunnen doorschieten en een tijd kunnen volhouden, maar in-the-end zal het niet overleven. Ik zal uitleggen waarom;

    Ik geloof dat 'krachten' bestaan en ontstaan obv een natuurlijk evenwicht dat gezocht wordt. Dat evenwicht kan alleen tot stand komen door de aanwezigheid van 'weerstand'; zoals een vliegtuig niet kan opstijgen zonder tegenwind, linkse politiek niet zonder rechtse politiek kan bestaan, good guy vs bad guy etc, maar dus ook dat een transparante wereld niet kan bestaand ZONDER gesloten wereld.

    Die transparante wereld is gaande weg ontstaan, doordat er steeds meer weerstand is ontstaan tegen die gesloten wereld. Zo bestaat open source software bij de gratie van Microsoft, Oracle, Apple etc.

    En zo zal ook die transparante wereld - uiteindelijk - op haar beurt weer in evenwicht worden gehouden door een nieuwe (of reeds bestaande) kracht, welke voldoende weerstand biedt.

    En zo is de Cirkel.......

    Juist!.. Mooi he! :)

    geplaatst op
  • @Valentijn Misschien heb je wel gelijk ja... Ik ou Brave New World nog es uit moeten lezen... Voor een catchy kop doet 1984 het overigens wel beter denk ik ;)

    geplaatst op
  • @Jeroen Good point. Mooi gezegd ook:) Die weerstand is er natuurlijk ook. En die wordt denk ik ook steeds meer 'geaccepteerd', tenminste niet afgedaan als puur hacken, een term die toch lange tijd een zweem van criminaliteit werd toegedicht.

    Een bijeenkomst als het 30C3-congres in Hamburg onlangs, laat zien dat die weerstand gewoon in de bovenwereld kan bestaan. Maar het laat ook zien dat het scenario dat Eggers schetst niet alleen in zíjn hoofd leeft. Zie ook het artikel op Nu.nl over dat congres.

    geplaatst op

Plaats zelf een reactie

Log in zodat je (in het vervolg) nóg sneller kunt reageren

Vul jouw naam in.
Vul jouw e-mailadres in. Vul een geldig e-mailadres in.
Vul jouw reactie in.

Herhaal de tekens die je ziet in de afbeelding hieronder


Let op: je reactie blijft voor altijd staan. We verwijderen deze dus later niet als je op zoek bent naar een nieuwe werkgever (of schoonmoeder). Reacties die beledigend zijn of zelfpromotioneel daarentegen, verwijderen we maar al te graag. Door te reageren ga je akkoord met onze voorwaarden.