Twitterende politici: terechte euforie of risicovolle keuze?

Een onderzoek naar het gebruik door politici van social media in het algemeen en Twitter in het bijzonder

De enorme groei van het medium Twitter in Nederland was klaarblijkelijk een aanleiding voor gemeenten, overheidsinstanties en politieke partijen om hier op in te spelen door zelf gebruik te gaan maken van Twitter. Echter is in de wetenschappelijke literatuur nog niet veel bekend over wat het effect van Twitter in dergelijke situaties is. Waarom besluiten zoveel politici dan toch om een account aan te maken en actief te gaan twitteren? Welke gedachtegang schuilt hierachter en wat denken ze hiermee te bereiken? Dat is wat met dit onderzoek geprobeerd is te achterhalen.

Welke mogelijkheden (voordelen) zien de Nederlandse politieke partijen in het gebruik van het
medium Twitter?

Uit de interviews is naar voren gekomen dat er een aantal redenen zijn waarom politici twitteren, Twitter biedt hen namelijk een aantal mogelijkheden. Ten eerste ervaren de geïnterviewden dat Twitter een medium is dat een groot bereik heeft en daarnaast de mogelijkheid biedt om informatie op een snelle manier te verspreiden. Zowel de parlementariërs als de medewerkers van de campagneteams vinden het niet alleen interessant om informatie te zenden maar ook om informatie te ontvangen. Eerst komen de mogelijkheden vanuit het perspectief van de zender van informatie aan bod.

Ten eerste hebben alle geïnterviewden aangegeven dat het voor parlementariërs nuttig is dat veel journalisten aanwezig zijn op Twitter. Als politicus zijnde kun je deze journalisten met één tweet bereiken. Daarnaast biedt Twitter parlementariërs de mogelijkheid om aan hun followers te laten zien wat ze doen, wat hen bezighoudt en waar ze voor staan. Veel van de geïnterviewden geven aan dit als onderdeel van hun functie te ervaren. Ten derde gaf een deel van de geïnterviewden aan
privé-tweets te sturen omdat ze dit óf leuk vinden óf omdat dit voor binding zorgt. Het is dan een vorm van personal branding. Op dit punt stemmen niet alle meningen overeen. Een aantal geïnterviewden heeft aangegeven nadrukkelijk tegen het zenden van tweets over privézaken te zijn. Volgens diegenen dienen dergelijke tweets geen enkel doel en zit niemand hier op te wachten.

Ook vanuit het perspectief van de ontvanger biedt Twitter de parlementariërs een aantal mogelijkheden. De eerste mogelijkheid is het ontvangen van informatie vanuit het Twitter-publiek. Alle geïnterviewden geven aan dat de mogelijkheid om te communiceren met followers een belangrijk onderdeel van Twitter is. Followers komen met vragen, suggesties, kennis en verwijten. Vervolgens kunnen de politici hier weer op ingaan. Dit ervaren de geïnterviewden, vanuit hun functie, als een meerwaarde. Echter zijn de meningen niet louter positief. Ten eerste gaf een deel van de parlementariërs aan soms een druk, vanuit hun followers, te voelen om antwoord te geven op gestelde vragen. Ten tweede ervaart een deel van de parlementariërs dat mensen Twitter gebruiken om brutale vragen te stellen, bedreigingen te uiten en parlementariërs uit te schelden. Het steeds mondiger worden van de burgers en het anonieme karakter van Twitter spelen, volgens hen, hierin
een rol.

Een andere mogelijkheid van Twitter is via dit medium meer te weten komen over wat er leeft in de samenleving en onder het Twitter-publiek. Zodra je als politicus zijnde weet wat de kiezers willen, kun je hierop inspelen om zo meer stemmen te vergaren. Alle geïnterviewden gaven aan dat het tweerichtingsverkeer dat plaatsvindt op Twitter gebruikt kan worden om de meningen die rond gaan op Twitter te peilen. Echter is, zoals eerder besproken in dit onderzoek, het Twitter-publiek geen representatie van de Nederlandse samenleving. Als politicus zijnde moet je niet de illusie hebben op Twitter de mening van de doorsnee Nederlander tegen te komen. Slechts één van de medewerkers van de campagneteams, die van de D66, gaf aan dat de partij niet in beeld heeft waaruit het Twitter publiek bestaat en hier ook nauwelijks mee bezig te zijn. Opvallend is dat juist deze medewerker aangeeft in te toekomst meer gebruik te willen maken van Twitter om kennis te vergaren.

Welke nadelen (risico’s en onmogelijkheden) zien de Nederlandse politieke partijen in het gebruik van het medium Twitter?

Tijdens de interviews zijn enkele nadelen van Twitter, ofwel risico’s en onmogelijkheden, ter sprake gekomen. Vaak noemden de geïnterviewden dit de ‘keerzijde’ van Twitter. Enkele nadelen, zoals de druk om te antwoorden, het risico om het Twitter-publiek voor een doorsnede van de Nederlandse bevolking aan te zien en de kans op bedreigingen en scheldpartijen zijn, omdat deze voortkomen uit enkele mogelijkheden die Twitter te bieden heeft, zojuist al besproken. Echter ervaren veel van de geïnterviewden nog andere nadelen die schuilen in het gebruik van Twitter.

Ten eerste noemde een deel van de parlementariërs in sommige gevallen moeite te hebben met het maximum van 140 leestekens. Volgens hen is het hierdoor af en toe onmogelijk om een bepaalde context mee te geven aan een tweet. Veruit het, door de geïnterviewden, vaakst genoemde nadeel van het gebruik van Twitter door politici, is de kans op een fout ofwel een ‘slippertje’. De kans hierop is, naar mening van de geïnterviewden, relatief groot. Een ander risico is het versturen van tweets die een te ‘doorzichtige’ inhoud hebben. Het merendeel van de geïnterviewden veroordeelt dit gedrag omdat de kiezer hier doorheen prikt. Tot slot gaven bijna alle geïnterviewden aan dat het verstandig is om je als politicus zijnde niet te mengen in een discussie waarin je niet helemaal thuis bent. Dit levert gegarandeerd problemen op.

Om dit document te downloaden moet je ingelogd zijn. Niet geregistreerd? Registreer je dan hier.