Innovatie in het MKB

Ontwikkelingen in de periode 2002-2014

Het afgelopen decennium laat een dalende trend zien van het percentage innovatieve bedrijven: van ruim 60% met minimaal een product- of procesinnovatie in de voorgaande drie jaar naar 45% in 2014. Het begin van die daling valt samen met het begin van de kredietcrisis in 2008. De innovatie-inspanningen van MKB-bedrijven lijken mee te bewegen met de conjunctuur. Dat is waarschijnlijk vooral een gevolg van het afhaken van bedrijven met bescheiden innovatieactiviteiten op het moment dat de conjunctuur tegenzit. Een indicatie daarvoor is het percentage bedrijven met innovaties nieuw voor de bedrijfstak: dit is minder gedaald dan het percentage bedrijven met ‘een’ product- of procesinnovatie in de voorgaande drie jaar.

Het innovatieve MKB moet efficiënt omspringen met zijn middelen, en daartoe elders aanwezige kennis benutten, via netwerken en samenwerking bij innovatie. Netwerken voor dit doel zit de laatste jaren in de lift, maar samenwerken gebeurt juist wat minder.

Het percentage bedrijven dat meer denkt te gaan uitgeven voor innovatie neemt de laatste twee jaar wél weer toe, na een dubbele dip in 2008 en 2011, samenhangend met de conjunctuur. Ook neemt het percentage bedrijven toe dat zegt het komende jaar zeker te zullen investeren in nieuwe producten en diensten en/of in procesvernieuwing of –verbetering.

De industrie is koploper bij het realiseren van innovaties, gevolgd door de zakelijke dienstverlening. In de industrie en de sector transport en communicatie zijn er het vaakst voornemens om de innovatie-uitgaven te verhogen.

Het grotere MKB haalt op alle innovatie-indicatoren hogere scores dan het kleinbedrijf. Het verschil is te verklaren uit verschil in product en markt: het kleinbedrijf is veel vaker te vinden in sectoren met een relatief laag innovatieprofiel zoals detailhandel, horeca en persoonlijke diensten, en in lokale of regionale markten.

Panteia doet sinds 2002 jaarlijks onderzoek naar de mate waarin ondernemers in het midden- en kleinbedrijf (MKB) innoveren. Aan de hand van de beschikbare gegevens kunnen ontwikkelingen in de innovatieve activiteiten van deze bedrijven in de tijd gevolgd worden. Deze rapportage besteedt achtereenvolgens aandacht aan realisatie van innovaties, innovatieve inspanningen en voornemens van MKB-ondernemers om te investeren in innovatie. Daarbij is er aandacht voor sectorale verschillen en verschillen tussen kleine en middelgrote bedrijven, en daarnaast ook het ‘groot middenbedrijf’ (100-250 werkzame personen)1. 

Om dit document te downloaden moet je ingelogd zijn. Niet geregistreerd? Registreer je dan hier.